forex trading logo

Historia
Rozwój szkoły w latach 1914-2002 PDF Drukuj Email

Szkoła w okresie przedwojennym

     Sytuacja polityczna ziem polskich zaboru rosyjskiego zmuszała władze do zajęcia się szkolnictwem. Początek takim działaniom dała ustawa "O Wychowaniu Publicznym" Aleksandra Wielopolskiego ogłoszona w 1862r." Pozwalała ona na zakładanie we wsiach kościelnych i gminnych szkół elementarnych rządowych jedno- i dwuklasowych. Nauczano w nich czytania, pisania oraz matematyki w zakresie 4 działań. Ustawa ta nie wprowadziła przymusu szkolnego.
     Znaczne zmiany w szkolnictwie wprowadził późniejszy ukaz o szkołach początkowych (jugenheimski) wydany przez cara Aleksandra II 30 sierpnia (11 września) 1864r. Zgodnie z tym zarządzeniem szkoły miały być utrzymywane przez chłopów (posiadających ziemię) ze składek przyjętych i uchwalonych na zebraniach wiejskich. Ponadto przekazywano też fundusze ze skarbu państwa, które stanowiły niewielki procent w budżecie gminy przeznaczonym na szkoły i przestały wpływać po 10 latach od daty założenia danej placówki. Ukaz carski uzależniał jednak funkcjonowanie szkoły od tzw. legalizacji. Warunkiem jej było zagwarantowanie przez wieś lub gminę osoby nauczyciela (którego zatwierdzał naczelnik dyrekcji naukowej) i środków na utrzymanie szkoły. Zgodnie z tym zarządzeniem powoływano szkoły stopnia podstawowego czyli "szkółki początkowe, elementarne rządowe czy gminne(...), szkoły elementarne innych wyznań (chedery) oraz szkoły rzemieślnicze."
     Nauczanie w szkołach wiejskich odbywało się w starych, zniszczonych, najczęściej drewnianych budynkach lub izbach wynajętych przez bogatych chłopów lub księdza. Nauka ograniczała się do kilku przedmiotów, obejmowała też niewielki zakres programowy. W roku szkolnym 1872/73 wprowadzono do szkół początkowych obowiązkowy przedmiot - język rosyjski. To posunięcie nie wywołało entuzjazmu, a wręcz przeciwnie spowodowało stałą niechęć społeczeństwa polskiego do rusyfikującej szkoły. Chłopi nieregularnie zaczęli posyłać dzieci, ograniczając ich naukę najczęściej do 4-5 miesięcy w roku szkolnym. Z tych właśnie powodów szkoły wiejskie legitymowały się bardzo niską sprawnością nauczania.
     Tej krótkiej charakterystyce szkolnictwa elementarnego z końca XIXw. odpowiadają dzieje szkoły w Skrzeszewie. Początki jej funkcjonowania nie są znane. Dokumenty mówią o jej istnieniu w roku 1865. "Dyrektor szkół siedleckiej szkolnej dyrekcji m. Siedlce w odpowiedzi na raport Wójta gm. Repki z 31 sierpnia (12 września) 1865r., o założeniu katolickiej szkoły we wsi Skrzeszew pisał, że szkoła może być otwarta wtedy, kiedy mieszkańcy tej wsi dadzą na utrzymanie szkoły 150 rubli srebra na rok i kiedy zamiast Szajkowskiego, wybranego przez nich nauczyciela, przedstawią na egzamin innego nauczyciela". Dokumenty te są w języku rosyjskim.
     Dyrektor szkół siedleckich dowiedział się o istnieniu szkoły w Skrzeszewie od wójta gminy Jabłonna, który doniósł, że niektóre wsie jego gminy wyraziły życzenie przystąpić do składki na tę szkołę. Jak z tego dokumentu wynika, szkoła istniała bez wiedzy władz zwierzchnich, a nauczyciel uczył dzieci bez prawnego pozwolenia. Podobnie było w roku 1869, kiedy "nauczaniem dzieci zajmował się miejscowy organista rzymskokatolickiej parafii Adam Sarnowski też bez prawnego pozwolenia". Został za to skazany na karę grzywny 22 ruble 50 kopiejek.
     Szkoła nie posiadała w tym czasie własnego budynku. Świadczy o tym "kontrakt o dzierżawie mieszkania dla Szkółki Skrzeszewskiej między księdzem Zawistowskim wypuszczającym w dzierżawę połowę Domu Szpitalnego na pomieszczenie dzieci mających się uczyć". W roku 1869/70 nauczycielem był Wrzosek, który otrzymał pensję roczną w wysokości 110 rubli srebrem, a także przysługującą ilość ziarna zbożowego. Z płaceniem pensji nauczycielom było różnie, mówi o tym dokument z roku 1871, w którym to nauczyciel dopomina się "płacenia należnego mu za 3 ubiegłe miesiące wynagrodzenia w wysokości 26 rubli 96 kopiejek, o otrzymanie którego zwracał się 8 razy do Pana Wójta". Potrzebna była interwencja Naczelnika Powiatu.
     Pierwszy samodzielny budynek przeznaczony na szkołę otrzymała wieś od dziedzica jeszcze przed I wojną światową. Był to budynek folwarczny, pierwszy przy zabudowaniach kościelnych od strony wsi. Tam właśnie mieściła się szkoła.
     Z relacji najstarszych mieszkańców wynika, że budynek szkolny murowany dzielił się na dwie części: mieszkalną, w której mieszkał kierownik szkoły Juljan Jastrzębski i salę lekcyjną. Wejście do budynku usytuowane było od strony południowej, sala lekcyjna od zachodu, a mieszkalna od wschodu. Szkoła zrusyfikowana funkcjonowała do chwili wybuchu I wojny. Uczniowie uczęszczali do szkoły nieregularnie - najniższa frekwencja w okresie prac polowych. Nieznacznie tylko na jej poprawę wpłynęło zastosowanie w pierwszym dziesięcioleciu XX w. kar aresztu dla rodziców za nieposyłanie dzieci do szkoły. Prawdopodobnie poziom edukacji w szkole w Skrzeszewie nie był w owym czasie bardzo niski. "W 1907r. nauczanie prowadziła jedna nauczycielka. Nauka trwała 4 lata w klasach I, II, III, IV". Dzieci posługiwały się gładko oszlifowanymi kamiennymi tabliczkami w drewnianych ramkach, które służyły do pracy na lekcjach - pisano na nich kredą, rysowano. Dzienny rozkład zajęć wynosił około 4 do 5 godzin. Nauka odbywała się zmianowe, czyli w godzinach rannych i popołudniowych. Wcześniej przychodziły starsze dzieci, później młodsze. Klasy liczyły od 15 do 20 uczniów. Nauczycielka rozpoczynała zajęcia od modlitwy, oczywiście po rosyjsku, za zdrowie cara. Nauczała między innymi czytania i pisania, arytmetyki i rysunków, połączonych z pracami ręcznymi. Dzieci posługiwały się przy tym podręcznikami zalecanymi przez Okręg Naukowy Warszawski do użytku w szkołach początkowych. W Skrzeszewie uczniowie posiadali: "Książkę do czytania i opowiadania w szkołach początkowych I i II klasach (...)" autorstwa Władysława Poglądowskiego; Czesława Ksawerego Jankowskiego zbiorek "Bohaterowie polscy" - opisani w nim zostali wielcy Polacy: Karol Chodkiewicz, Kazimierz Pułaski, ks. Józef Poniatowski; także książkę do czytania "Wypisy polskie na kl. II". Boguckiej i Niewiadomskiej oraz podręcznik Niekrasowa "Praktyczieskij kurs prawopisania", który zawierał materiały do ćwiczeń z zakresu gramatyki i teksty do czytania. Jednakże ze względu na wysokie koszty zakupu podręczników, tylko nieliczni uczniowie posiadali je na własność. Większości dzieci musiała wystarczyć praca na lekcjach i ćwiczenie w domu czytania z książek modlitewnych.
     Druga szkoła mieściła się w tym miejscu, gdzie znajdują się obecnie rabatki kwiatowe przed szkołą, która jest dzisiaj. Budynek także był folwarczny (czworaki), ale większy, bo mieściło się tam 6 pomieszczeń klasowych i sala ćwiczeń. Gdy "ziemia dworska była sprzedawana na działki przez żonę Ochenkowskiego (po jego śmierci) , to wówczas plac szkolny został wydzielony z dworskiej ziemi i dany szkole na własność".
     Gdy wybuchła I wojna światowa, szkoła została zamknięta. Ponowne jej otwarcie nastąpiło dopiero w listopadzie 1915r. (na ziemiach polskich zaboru rosyjskiego pozostających wówczas pod okupacją niemiecką). Tak więc szkolnictwo w Skrzeszewie gm. Repki podlegało Cesarsko-Niemieckiemu Naczelnikowi Powiatu Sokołowskiego i Węgrowskiego dr. Schłottmanowi, który wydawał liczne rozporządzenia dotyczące organizacji nauczania na poziomie elementarnym. Z jego polecenia "we wrześniu 1915r. wójt gminy Repki powiatu Sokołowskiego wezwał do wsi Skrzeszew zebranie (...), poddał pod obradę sprawę otwarcia szkół początkowych (...) Zebrani jednogłośnie postanowili nauczanie dzieci czytania i pisania wprowadzić w każdej wsi, a gdzie są małe wsie takowe łączyć po dwie - trzy do jednej szkoły wiejskiej (...)" Postanowiono też, że wszystkie wsie prowadzić będą szkoły na swój koszt. W 1915r. do szkoły w Skrzeszewie chodziło 98 dzieci. Sądzę jednak, że faktycznie uczęszczało znacznie mniej dzieci niż to wynikało ze spisu.Przyczyną był między innymi brak rozporządzenia o obowiązku szkolnym. Nauczycielką była wówczas Regina Borysiewicz. W 1916r. nauczycielem był Julian Jastrzębski, który pracował przez szereg lat w tej placówce i był jej kierownikiem. W 1916r. dr Schlottman wydaje przepisy, w których "określa, jakie wymagania powinny spełniać placówki oświatowe. Tak więc w szkole powinna się znajdować:

  1. Główna księga uczniów,
  2. Wykaz uczniów (dla każdej klasy),
  3. Lista uczęszczania do szkoły (dla każdej klasy),
  4. Sprawozdanie z nauki (dla każdej klasy),
  5. Kronika szkolna

Zarządzenie to regulowało również sprawę zatrudniania nauczycieli. Mogli oni wykonywać swój zawód tylko po otrzymaniu pozwolenia od inspektora szkolnego (gmina Repki podlegała inspektorowi Fischerowi), w przeciwnym wypadku groziła nauczycielowi wysoka kara policyjna. Według tego samego zarządzenia koszty publicznych szkół ponosiła gmina, która fundusze gromadziła od mieszkańców zobowiązanych do płacenia podatku gruntowego, handlarzy i rzemieślników. Chłopi jednak w większości nie wywiązywali się z tego obowiązku. Doprowadziło to do wydania w styczniu 1917r. rozporządzenia, które stwierdzało: " podatek szkolny, pod karą przymusu, płacić trzeba". Był on praktycznie jedynym źródłem finansów szkolnych, a nieregularny jego wpływ powodował niszczenie budynków szkolnych (nie odnawiano ich, nie remontowano) i niesystematyczne wypłacanie pensji nauczycielom.

Szkoła w okresie Mędzywojennym

     Do niepodległej Ojczyzny Skrzeszew wszedł z niewielkim dorobkiem oświatowym. W całej gminie panował analfabetyzm, a poziom szkół elementarnych funkcjonujących na jej terenie pozostawiał wiele do życzenia. Jednakże już w 1918r. (z polecenia Inspektora Szkolnego Okręgu Sokołowskiego - J. Miączyńskiego) utworzono w Repkach Dozór Szkolny Gminy. Otrzymał on potrzebne finanse i za nie remontował izby szkolne, dokonywał zakupu opału na okres zimy itp. Stanowił niejako administrację szkolną. W latach 20, po zakończeniu działań wojennych na wschodzie liczba uczniów w Skrzeszewie stale rosła. "W 1921 r. Skrzeszew liczył 630 mieszkańców, w tym 152 dzieci w wieku szkolnym". W związku z tym warunki lokalowe szkoły były bardzo słabe. Poprawiły się w okresie międzywojennym, gdy szkoła otrzymała drugi budynek.
     Możliwość nauczania i pobierania nauki w języku ojczystym i w duchu polskim po blisko półtorawiekowej rusyfikacji i germanizacji, stało się niezwykle silnym bodźcem wzrostu szkolnictwa wszystkich szczebli. Stopniowo zaczęła się zwiększać liczba szkół i nauczycieli. Jednakże był to proces bardzo powolny i w dużej mierze zależny od nadrzędnych instancji oświatowych (możliwości finansowe i kadrowe).
     Władzą zwierzchnią dla szkoły w Skrzeszewie od 1918r. był Inspektorat w Sokołowie Podlaskim, "instancję stanowiło Kuratorium Okręgu Szkolnego Lubelskiego (do 1925r. Okręg Szkolny Warszawski). Podlegało ono , jak i inne kuratoria w Rzeczypospolitej, Ministerstwu Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego".
     Trudności lokalowe szkół powszechnych spowodowały, że w latach trzydziestych, powstała opracowana przez dr Mariana Falskiego koncepcja budowy tzw. Szkół Zbiorczych. Miały one ułatwić dzieciom wiejskim dostęp do wyżej zorganizowanej szkoły powszechnej i oczywiście dalej -do szkół średnich. Dążono więc do założenia w każdej gminie przynajmniej jednej szkoły zbiorczej III lub II stopnia. Oznaczało to powstanie placówki, w której uczyłoby 5 nauczycieli w 7 klasach jednorocznych (III stopień) lub 3-4 nauczycieli w szkole z dwuletnią klasą 6 (II stopień). Koncepcję Falskiego w 1936r. niejako ponowił Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego prof. Wojciech Świętosławski. Wysunął propozycję " budowy 5 tysięcy izb szkolnych rocznie".
     W szkole w Skrzeszewie szczególnie w latach 1927-39 wystąpiło zjawisko przepełnienia. Bardzo mała liczba nauczycieli (w stosunku do uczęszczających dzieci) była zatrudniona we wszystkich publicznych szkołach powszechnych w pełnym wymiarze godzin. Sytuacja ta wpłynęła między innymi na opóźnienia w rozpoczynaniu nauki przez uczniów szkoły powszechnej - db kl. I szły ośmiolatki, ponieważ wcześniej nie zostały objęte nauczaniem. Taki stan oświaty w latach trzydziestych był wymuszony przez kryzys gospodarczy, który wystąpił w Polsce pod koniec 1929r. i przyniósł na długie lata zubożenie wsi, a co za tym idzie, także trudności finansowe oświaty. W tym okresie w szkole w Skrzeszewie notuje się największą liczbę uczniów w dziejach tej placówki. Przypadła ona na rok szkolny 1938/39, kiedy to pobierało naukę 328 dzieci. Rok wcześniej było 285 dzieci, a dwa lata wcześniej 278 dzieci.
     Zespoły uczniowskie, w okresie przesilenia liczyły od 40 do 60 osób. Nauczały wtedy 4 nauczycielki, a w latach 1928-30 tylko trzy. Praca dydaktyczno-wychowawcza odbywała się więc w klasach łączonych, ale tylko przy mniejszej liczbie dzieci.
 

Zestawienie przedmiotów - lata 1924-1929

ODDZIAŁY PRZEDMIOTY I II III IV V
1 . Sprawowanie + + + + +
2. Pilność + + + + +
3. Religia + + + + +
4. J.Polski + + + + +
5.J.Niemiecki 1) - - - - -
6. Rachunki z Geometrią + + + + +
7. Przyroda - - + + +
8. Geografia - - + + +
9. Historia - - + + +
10. Rysunki + + + + +
11. Roboty + + + + +
12. Śpiew + + + + +
13. Gry i Gimnastyka + + + + +
14. Roboty Kobiece - - + + +
+ nauczano,
- nie nauczano,
1) wprowadzono w roku szkolnym 1927/28


 
     Najczęściej łączono klasy: l z II, III z IV, a także V z VI. Oznaczało to, że stopień organizacyjny szkoły zależał w dużej mierze od liczby dzieci w poszczególnych oddziałach i w całej placówce. Tak więc w roku szkolnym 1924/25 funkcjonowała 2-klasowa Publiczna Szkoła Powszechna w Skrzeszewie (oddziałów V). Od 1925 do 1932r. funkcjonowała 4 klasowa Publiczna Szkoła Powszechna w Skrzeszewie. Do 1927r. było V oddziałów, od 1927 do 1937 było VI. W roku szkolnym 1937/38 powstaje Publiczna Szkoła Powszechna III stopnia (VII oddziałów).
     W okresie międzywojennym kierownikiem szkoły w Skrzeszewie był Julian Jastrzębski. Stanowisko to sprawował aż do roku 1944. Po nim stanowisko kierownika objął Stanisław Krukowski.
     Praca w Publicznej Szkole Powszechnej w Skrzeszewie nie była łatwa. Wymagała od nauczycieli dużego zaangażowania i gotowości do niesienia "oświaty" pośród dzieci wiejskie i ich rodziców, którzy najczęściej ze względów ekonomicznych, nie przestrzegali obowiązku posyłania dzieci do szkoły. "Przed wojną nie było nacisku ze strony władz na ukończenie szkoły powszechnej" i dlatego dzieci kończyły edukację najczęściej na dwóch, trzech klasach szkoły powszechnej.
     Takie zjawisko nazywano w latach trzydziestych "śmiertelnością szkolną". Niewiele dzieci, absolwentów szkoły w Skrzeszewie rodzice decydowali się posłać do szkół średnich. Wyjątek stanowili bardzo dobrzy uczniowie, którym gmina zapewniała stypendium na naukę w mieście. Pozostali pomagali przy pracy w gospodarstwach rolnych lub w zakładach rzemieślniczych rodziców (np. dzieci żydowskie).
     Do 1939r. W Księgach Ocen Publicznej Szkoły Powszechnej w Skrzeszewie widnieją oprócz polskich, także żydowskie nazwiska. Oznacza to, że mieszkańcy Skrzeszewa wyznania mojżeszowego posyłali swoje dzieci do publicznej szkoły, ponieważ nie miały one możliwości uczenia się w chederach (szkołach żydowskich). Edukacja w tutejszej szkole publicznej opierała się na programach zatwierdzonych i wydanych przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, a obejmujących szereg przedmiotów niezbędnych do zdobywania i pogłębiania wiedzy przez uczniów. Z arkuszy ocen zgromadzonych w archiwum szkolnym wynika, że program szkoły obejmował we wszystkich klasach naukę j. polskiego (9-4 godz.), rachunków z geometrią (4 godz.), rysunków (2 godz.), robót ręcznych (3-4 godz.), śpiewu (2 godz.), geografii (2 godz.), historii (2 godz.). Religii we wszystkich klasach po 2 godz. tygodniowo uczył ksiądz. Każda lekcja trwała 45 minut. Z matematyki tabliczkę mnożenia wprowadzono w klasie II, a ułamki w klasie V. Dzieci otrzymywały oceny za pisanie, rozwiązywanie zadań itp. Skala ocen postępów w nauce obejmowała następujące stopnie: bardzo dobry, dobry, dostateczny i niedostateczny.

Zestawienie przedmiotów - lata 1930 - 1933

ODDZIAŁY PRZEDMIOTY I II III IV V VI
1. Sprawowanie + + + + + +
2. Religia + + + + + +
3. J.Polski + + + + + +
4. J.Niemiecki 1) - - - - + +
5. Rachunki z Geometrią + + + + + +
6. Przyroda - Żywa - - - - - +
7. Przyroda - Fizyka i Chemia - - + + + +
8. Geografia i Nauki o Polsce Współczesnej - - + + + +
9. Przyroda - Higiena - - - - - +
10. Historia - - + + + +
11. Rysunki + + + + + +
12. Roboty Ręczne + + + + + +
13. Śpiew + + + + + +
14. Ćwiczenia cielesne + + + + + +
14. Roboty Kobiece - - - - - -
+ nauczano
- nie nauczano
1) wprowadzono w roku szkolnym 1927/28

     Uczniowie otrzymywali też oceny ze sprawowania. Najwyżej ceniono zachowanie bardzo dobre, niżej dobre i dalej odpowiednie. Zdarzały się przypadki otrzymywania ocen nieodpowiednich. Tacy uczniowie byli często usuwani ze szkoły. Natomiast brak postępów w nauce powodował zjawisko drugoroczności, które sięgało w niektórych latach 23% (np. w roku 1925/26, 1927/28.JPrzyczyny takiego stanu rzeczy tkwiły najczęściej w słabej kondycji umysłowej, a także w licznych absencjach powodujących braki w wiadomościach uczniów.
     Jak twierdzi pan Józef Brewczuk, który ukończył 6 klas Publicznej Szkoły Powszechnej w Skrzeszewie, uczniowie przynosili ze sobą do szkoły przybory: zeszyty, ołówki, atrament, pióro, które po reformie Grabskiego były ogólnie dostępne i bardzo tanie. Natomiast podręczników dzieci używały wielokrotnie przekazując je sobie odpłatnie po ukończeniu nauki w danej klasie. Tylko niektórych rodziców stać było na nowe książki. Około 1930r. wprowadzono do użytku szkolnego "Elementarz" Falskiego. W starszych klasach była czytanka i ćwiczenia, gdzie mieścił się tekst "druczkiem" i litery pisane. Podręcznik dostosowany był do pracy w klasach łączonych (ok. 25 min pracy łączonej i 20 min cichej - samodzielnej).Na lekcjach historii nauczyciel posługiwał się mapą, a uczniowie atlasami. Mogli oni korzystać z biblioteki szkolnej, w której książki wypożyczał nauczyciel.
     W opinii mieszkańców Skrzeszewa szkoła funkcjonowała bardzo dobrze. Rodzice chętnie uczestniczyli w różnych wydarzeniach szkolnych, a nauczyciele cieszyli się ogólnym szacunkiem ł poważaniem zarówno wśród dzieci jak i dorosłych. Lekcje rozpoczynały się i kończyły modlitwą. W klasie na ścianie nad tablicą wisiało godło, krzyż oraz portret Piłsudskiego i Mościckiego. Przed wojną szkoła dbała o budynek - remontowano go, zaopatrywano w opał. Sama szkoła, jako instytucja oświatowa była miejscem zebrań wiejskich. W okresie międzywojennym szkoła w Skrzeszewie była ważnym ośrodkiem kultury i polskości.

Szkoła w czasie wojny

     W okresie okupacji hitlerowskiej szkoła w Skrzeszewie nie zaprzestała swojej działalności oświatowej. Zmieniły się jedynie okoliczności w jakich przyszło nauczycielom pracować. Od l IX 1939r. do l VI 1944r. należała Publiczna Szkoła Powszechna stopnia trzeciego do Okręgu Szkolnego Lubelskiego. Uczyło w niej czterech nauczycieli: Anna Jastrzębska, J. Szydłowska, M. Czermakowa i S. Krukowski. W tym czasie liczba zapisanych do szkoły dzieci wynosiła średnio 320 osób, jednakże faktycznych uczniów było znacznie mniej. W arkuszach ocen najczęściej widnieje adnotacja: "Nieklasyfikowany z powodu nieuczęszczania do szkoły. Dzieci nie chodziły do szkoły ze względu na brak ubrania, obuwia, choroby matki, zwolnień lekarskich, przekroczenia wieku szkolnego, pójścia na służbę. Oceny niedostateczne i co za tym idzie, drugoroczność także przerzedzały szeregi uczniowskie. Brak postępów w nauce zniechęcał dzieci, a dla rodziców był argumentem pozwalającym zostawiać je w domu, do pomocy przy pracach gospodarskich.
 

LATA LICZBA UCZNIÓW LICZBA UCZNIÓW NIEPROMOWANYCH
DO NASTĘPNEJ KLASY
1924/25 123 19
1925/26 149 52
1926/27 174 32
* 1927/28 177 40
1928/29 200 16
1929/30 213 22
1930/31 238 18
1931/32 242 23
1932/33 266 46
1933/34 253 26
1934/35 287 23
1935/36 282 18
1936/37 278 12
1937/38 285 1
1938/39 328 11


 
     Przez cały czas okupacji nauczanie w Publicznej Szkole Powszechnej w Skrzeszewie odbywało się. Nauczyciele starali się tak przeprowadzić zajęcia, aby przekazać uczniom jak najwięcej wiadomości z literatury polskiej. Nauczano więc we wszystkich klasach j. polskiego, arytmetyki z geografią, rysunków, zajęć praktycznych, śpiewu i ćwiczeń cielesnych. Od klasy III w programie była nauka o przyrodzie. Na zdobywanie wiadomości z historii i geografii Niemcy nie pozwolili. Natomiast we wszystkich klasach mogły odbywać się lekcje religii. Prowadził je ks. Lipowski.
     Do dyspozycji nauczycieli polskich Niemcy pozostawili w czasie wojny oczywiście jedynie tablice. "Zabraniali używania przedwojennych podręczników, zredukowali też program nauczania do minimum, eliminując nawet naukę piosenek na lekcjach śpiewu". Wydawali natomiast czasopismo szkolne "Stern", w którym mieściły się treści banalne, nieprzydatne w nauce polskim dzieciom. Nauczyciele mieli również utrudniony kontakt z rodzicami, ponieważ nie można było zwoływać żadnych zgromadzeń, a tym samym także zebrań rodzicielskich. Według rozporządzeń niemieckich, we wszystkich klasach szkoły powszechnej ocena semestralna z poszczególnych przedmiotów wyrażana była słownie. Wyjątek stanowiła ocena ogólna opisowa w klasie I. Od roku szkolnego 1941/42 arkusze ocen drukowane byty także w języku niemieckim, natomiast świadectwa szkolne czytelne byty także w języku polskim.
     Nauczyciele nie mogli swobodnie wykonywać swojej pracy. Praca ich w okresie okupacji podlegała szczególnej kontroli. Z początkiem 1940r. Starosta Sokołowa Podlaskiego Grams powołał na stanowisko Inspektora Oświaty urzędnika niemieckiego, który kontrolował działalność polskich inspektorów: Baltaziuka, a później Wilczyńskiego. Nauczyciele - Polacy zmuszeni byli do złożenia przyrzeczenia, że nie będą działać na szkodę Rzeszy. W przypadku odmowy mogli się spodziewać utraty stanowiska pracy i represji nie tylko swojej osoby, ale i całej rodziny.
     Całe lata wojny przetrwali mieszkańcy Skrzeszewa w nadziei na lepszą przyszłość. Rok szkolny 1944/45 mogli nauczyciele, uczniowie i rodzice rozpocząć ze spokojem w wolnej, polskiej szkole.

Powojenne losy

     Powojenne losy szkoły w Skrzeszewie można traktować już od września 1944r., ponieważ w sierpniu tego roku została wyzwolona wieś spod okupacji niemieckiej. Nauczyciele od razu przystąpili do likwidacji pozostałości obcej ingerencji w szkole. Nawiązano kontakty z rodzicami, zgromadzono (wprawdzie niewiele) pomoce dydaktyczne i rozpoczęto pracę z dziećmi w wieku szkolnym. Kierownikiem szkoły w okresie międzywojennym i w czasie II wojny światowej był Julian Jastrzębski. Od roku 1944 kierownikiem szkoły został Stanisław Krukowski. Ze względu na utrzymującą się wysoką liczbę uczniów w szkole, warunki lokalowe były bardzo słabe. Tak więc kierownik szkoły Stanisław Krukowski zaczął czynić starania o budowę nowej szkoły. We IX 1948r. projekt budowy nowej szkoły w Skrzeszewie był gotowy. Nowa szkoła miała zapewnić miejsca dzieciom także z okolicznych wsi. Obwód szkoły Skrzeszew obejmował takie wsie jak: Liszki, Rudniki, Mogielnica, Wasilew Skrzeszewski i Szlachecki, Frankopol. Wirów, Nowomodna, Ignacpol, Karskie.
 
     Zdecydowano, że nowy bydynek zostanie wzniesiony na placu, gdzie znajduje się stara szkoła, gdyż jest to olbrzymi plac i dobrze położony we wsi. Aby rozpocząć budowę, szkoła musiała zgromadzić połowę funduszy. Kierownik szkoły S. Krukowski zajął się zagospodarowywaniem dużego placu przy szkole (działki szkolnej). Uprawiał tam wspólnie z dziećmi i rodzicami: rącznik, kukurydzę, czarnuszkę, buraki cukrowe, ziemniaki, nagietek lekarski, rumianek rzymski Wszystkie uprawy były konsultowane z Instytutem Naukowym w Sinołęce. Zarobione pieniądze były składane na budowę nowej szkoły i rozwiązywały jednocześnie problem wyżywienia dzieci w szkole. Dzieci wiejskie, które musiały niekiedy bardzo wcześnie wychodzić do szkoły, nie zawsze zdążyły zjeść w domu ciepły posiłek. W Skrzeszewie wszystkie dzieci korzystały z nieodpłatnego posiłku w szkole. Same jednakże się do tego przyczyniały. Największe jednak korzyści jakie osiągały, to korzyści wychowawcze jak również propagowały nowoczesne uprawy wśród rodziców.
     Zafascynowany pracą z dziećmi i ich wszechstronnym rozwojem w 1956r. zakłada zespół muzyczny i taneczny, który istnieje do 1973r. Wcześniej, jeszcze przed wojną istniał chór szkolny, który uczestniczył również w uroczystościach kościelnych. Młodzież do zespołu muzycznego i chóru przygotowywał S. Krukowski i prof. Piszczyk. Ćwiczenia na instrumentach prowadzone były w godzinach pozalekcyjnych (społecznie). Materiał na kostiumy do zespołu zakupiono z dochodów z działki szkolnej, a uszyli je rodzice. Zespół szkolny składający się z 42 instrumentów, taneczny i chór szkolny obsługiwał wszystkie uroczystości szkolne i państwowe w Skrzeszewie i ZLW-Wirowie. Za występy w Wirowie szkoła otrzymała bezpłatnie iglaki, którymi obsadzono teren szkoły.
     Chór i zespół brał udział w konkursach w Sokołowie i Warszawie oraz Siedlcach, gdzie zdobywał nagrody, wyróżnienia, dyplomy. Nagrodą za występy była np. wycieczka do Warszawy.
     Przy różnorodnej działalności szkoły postępowały prace budowlane. Mimo, że budowa trwała kilka lat, to jednak Szkoła Pomnik Tysiąclecia została oddana do użytku w 1963r. Pojawiły się warunki pracy i nauki. W nowej szkole był gabinet dentystyczny czynny każdego dnia. Pracował w nim lekarz stomatolog Janusz Dulny.
     W całej swojej powojennej historii szkoła była przemianowana na: Szkołę Ogólnokształcącą Stopnia Podstawowego, Szkołę Podstawową w Skrzeszewie, Publiczną Szkołę Podstawową w Skrzeszewie. Przez cały czas swej działalności (1944-97) placówka należała do Okręgu Szkolnego Warszawskiego, a od 1.01.1975r. do siedleckiego. Jej władzę zwierzchnią w tym okresie stanowił Inspektorat w Sokołowie Podlaskim. Dużym obciążeniem dla szkoły było utworzenie stanowiska Gminnego Dyrektora Szkół, a w latach osiemdziesiątych - Gminnego Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół w Kępkach. Przełomowym momentem dla szkoły było wprowadzenie w roku szkolnym 1966/67 klasy VIII. Pociągało to za sobą zwiększenie liczebności kadry pedagogicznej (w kolejnych latach), nowy przydział przedmiotów nauczania, a także od 1972r. zmianę stanowiska kierownika na dyrektora. Najdłużej pracującym, bo 36 lat - na stanowisku kierowniczym 27 lat był S.Krukowski. Przez następne 2 lata urząd ten sprawował Jerzy Marchel (1971-1973). Od 1973r. dyrektorem szkoły był Wiesław Obzejta do 1982r. Od 1982r. dyrektorem szkoły do chwili obecnej jest Halina Getler. Jeśli chodzi o kadrę pedagogiczną, to od roku 1930 do chwili obecnej uczyło w Skrzeszewie 72 nauczycieli solidnie wywiązujących się z powierzonych im obowiązków, chociaż warunki pracy, szczególnie w latach czterdziestych i pięćdziesiątych nie były najlepsze, choćby z powodu dużej liczby dzieci i trudności lokalowych.
     Praca w nowym budynku szkolnym przebiegała bez zakłóceń i bez zmian lokalowych. Nowa szkoła dysponowała 10 izbami lekcyjnymi, trzema pomieszczeniami mieszkalnymi, które zajmował kierownik szkoły. Szatnie mieściły się w podziemiach szkoły (dla każdej klasy oddzielna szatnia). Duże, słoneczne i przestronne klasy z centralnym ogrzewaniem zachęcały dzieci do nauki. "W latach 1947-52 w salach lekcyjnych wisiały portrety: Stalina, Bieruta i Rokossowskiego. Nauczyciele w tym okresie mieli obowiązek wygłaszać referaty upolityczniające uczniów". Od roku szkolnego 1945/46 zniesiono nauczanie religii w szkole w Skrzeszewie, pozostawiając inne przedmioty z niewielkimi zmianami. Nauczano więc: j. polskiego, j. francuskiego (od 1950r.) od klasy VI i j. rosyjskiego (od roku 1950/51) od klasy V, historii od klasy V, biologii od klasy III, geografii od klasy IV, matematyki, fizyki od klasy VI, chemii od klasy VII, prac ręcznych, rysunków, śpiewu. wychowania fizycznego i obywatelskiego od klasy VI. W roku szkolnym 1945/46 i 1946/47 od kl. III wprowadzono przedmiot Naukę o Polsce. W późniejszym okresie nauczano przysposobienia obronnego - VIII. Przywrócono też nauczanie religii w szkole od roku 1990. W latach sześćdziesiątych poprawiło się znacznie zaopatrzenie uczniów w podręczniki i przybory szkolne, a nauczyciele mogli korzystać z coraz lepszych (dostępnych) pomocy dydaktycznych.
     Jeszcze do 1978r. rok szkolny podzielony był na 4 okresy, które kończyły się wystawieniem ogólnej oceny. I okres kończył się w połowie listopada, II - w ostatnich dniach stycznia, III - w drugiej dekadzie kwietnia, a IV okres czyli klasyfikacja roczna następowała około 15 czerwca. Inny podział na I i II półrocze (okresy), wprowadzono w roku szkolnym 1978/79. Obowiązuje on do dnia dzisiejszego. W okresie powojennym bardzo rygorystycznie traktowano uczęszczanie dzieci do szkoły. Nauczyciele mieli obowiązek "podawać do kar" rodziców, którzy nie spełniali obowiązku szkolnego. Mimo różnych kłopotów szkoła zawsze tętniła życiem. Obchodzono bardzo uroczyście różne rocznice i święta angażując w to grono rodziców. Organizowano wycieczki - w latach czterdziestych i pięćdziesiątych najczęściej nad Bug. "Rodzice wtedy wypożyczali furmanki i opiekowali się dziećmi."
     Działały też wśród uczniów organizacje szkolne, kółka zainteresowań, w których dzieci chętnie pracowały. Najwcześniej powstał oczywiście Samorząd Szkolny, następnie PCK, Harcerstwo, Szkolna Kasa Oszczędności, Liga Ochrony Przyrody, Spółdzielnia Uczniowska, Szkolny Klub Sportowy, Koło Teatralne. Systematyczna działalność tych organizacji angażowała dzieci i młodzież do udziału zajęciach pozalekcyjnych, dając im możliwość realizowania własnych zainteresowań.
     Zdolności organizacyjne dyrektor H. Getler pozwalają na spokojną egzystencję wszystkich członków społeczności szkolnej.
 

 




Stworzone dzięki Joomla!. Designed by: free joomla templates ntc dedicated hosting Valid XHTML and CSS.